همه چیز درباره کریستال
کریستال یکی از مصنوعات طبیعی بسیار زیبا و مورد علاقه انسانها است. آن را میتوان در انواع مختلفی یافت، از جمله کوارتز، آمتیست، گارنت، سودالیت، تورمالین و بسیاری دیگر. این سنگهای قیمتی، به دلیل زیبایی، براقیت و خواص متعددی که دارند، به عنوان جواهرات، تزئینات و عناصر دکوراسیون استفاده میشوند. در این مقاله، به بررسی مفهوم، تاریخچه، خواص، انواع و کاربردهای کریستال خواهیم پرداخت.
مفهوم کریستال
کریستال یک ماده جامد است که اتمها و یونهای آن در یک الگوی سهبعدی تنظیم شدهاند که به آن ساختار کریستالی میگویند. این ساختار منظم باعث میشود که کریستالها خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاصی داشته باشند که آنها را از سایر مواد متمایز میکند. خواص کریستال شامل شفافیت، رنگ، سختی، شکست نور، انتقال الکتریکی، انتقال حرارت و خواص مغناطیسی است.
تاریخچه کریستال
استفاده از کریستال در تزئینات و جواهرسازی به هزاران سال قبل از میلاد بازمیگردد. در باستان، انواع مختلفی از کریستالها برای ساخت جواهرات و آثار هنری استفاده میشد. یونانیان باور داشتند که آمتیست، نوعی کوارتز بنفش رنگ، میتواند از مستی و سرخوشی جلوگیری کند. همچنین در هند، آنها اعتقاد داشتند که گارنت، که یک نوع کریستال است، میتواند بیماریها را درمان کند.
در دوران مدرن، مطالعات علمی در زمینه کریستالشناسی انجام شد و توسعه فناوریها و روشهای جدیدی برای سنتز کریستالها بهوجود آمد. امروزه، کریستالها به عنوان جواهرات گرانبها، ابزارهای علمی و فناوری پیشرفته، و عناصر تزئیناتی در صنایع مختلف استفاده میشوند.

خواص کریستال
کریستالها خواص فیزیکی وشیمیایی منحصر به فردی دارند که آنها را از سایر مواد متمایز میکند. برخی از خواص کریستالها عبارتند از:
- شفافیت: بسیاری از کریستالها شفاف یا نیمه شفاف هستند و به خوبی به نور عبور میدهند. این خاصیت آنها را برای استفاده در صنایع جواهرسازی و تزئینی مناسب میکند.
- رنگ: کریستالها در انواع رنگها و طیفهای مختلفی یافت میشوند. از کریستالهای بنفش رنگ آمتیست گرفته تا کریستالهای زرد رنگ سیترین، هر کدام دارای جذابیت خاصی هستند.
- سختی: بسیاری از کریستالها دارای سختی بالا هستند و میتوانند به عنوان یکی از مصالح سخت استفاده شوند. به عنوان مثال، الماس که یکی از سختترین مواد معروف است.
- شکست نور: خاصیت شکست نور در کریستالها به معنای توانایی تفکیک نور به رنگهای مختلف است. این خاصیت میتواند باعث تولید برخی از جواهرات با رنگهای روشن و زیبا شود.
- انتقال الکتریکی: برخی از کریستالها، مانند سیلیسیم، خواص الکتریکی دارند و میتوانند به عنوان نیمههادی در صنعت الکترونیک استفاده شوند.
- انتقال حرارت: برخی از کریستالها خواص خوبی در انتقال حرارت دارند و میتوانند در صنایع حرارتی و الکترونیکی استفاده شوند.
- خواص مغناطیسی: برخی از کریستالها خواص مغناطیسی دارند و میتوانند در تولید قطعات الکترومغناطیسی استفاده شوند.
انواع کریستالها
همانطور که اشاره شد، کریستالها در انواع مختلفی یافت میشوند. برخی از انواع کریستالها عبارتند از:
- کوارتز: یکی از رایجترین و پرطرفدارترین کریستالها است. کوارتز به صورت شفاف یا نیمه شفاف یافت میشود و در انواع رنگها از جمله بنفش، آبی، صورتی و سفید وجود دارد.
- آمتیست: یک نوع کوارتز بنفش رنگ است که به دلیل رنگ جذاب و زیبایی که دارد، بسیار محبوب است. آمتیست معمولاً در جواهرسازی و تزئینات استفاده میشود. این کریستال خاص خواص آرامشبخش و مهارتافزایی دارد و برای مدیتیشن و تمرکز ذهنی نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
- گارنت: گارنت یکی دیگر از انواع کریستالها است که در انواع رنگها از قرمز و بنفش تا زرد و سبز یافت میشود. این کریستال خاص خواص انرژیبخش و تقویتکننده را داراست و معتقد بودهاند که میتواند در افزایش انرژی و قدرت شخصیتی کمک کند.
- سودالیت: سودالیت یک نوع کریستال آبی رنگ است که به دلیل رنگ و شفافیت زیبایی که دارد، در جواهرسازی و تزئینات استفاده میشود. این کریستال خاص خواص آرامشبخش و تسکیندهنده را داراست و معتقد بودهاند که میتواند به افزایش ارتباط با خود و احساس صلح و آرامش کمک کند.
- تورمالین: تورمالین نوعی کریستال است که در انواع رنگها از سیاه و قرمز تا سبز و زرد یافت میشود. این کریستال خاص خواص محافظتی و تصفیهکننده را داراست و معتقد بودهاند که میتواند از انرژیهای منفی محیط و همچنین تلفات انرژی شخص را جذب کند.
کاربردهای کریستال
کریستالها به دلیل خواص و ویژگیهایی که دارند، در بسیاری از صنایع و کاربردها مورد استفاده قرار میگیرند. در زیر به برخی از کاربردهای کریستالها اشاره میکنم:
جواهرات:
کریستالها به عنوان جواهرات گرانبها و زیبا استفاده میشوند. از الماس و زمرد گران قیمت گرفته تا کریستالهای متنوعی مانند آمتیست، تورمالین و سودالیت، کریستالها برای ساخت قطعات جواهری مورد استفاده قرار میگیرند.

تزئینات و دکوراسیون:
کریستالها برای تزئین و دکوراسیون فضاها نیز استفاده میشوند. از چلچراغها و لوسترها تا آباژورها و شمعدانها، کریستالها به دلیل براقیت، شفافیت و رنگهای زیبا، جزئیات جذابیت بخشی به فضاهای داخلی میدهند.
هنر و صنایع دستی:
کریستالها در هنر و صنایع دستی نقش بسیار مهمی دارند. از استفاده در نقاشی روی شیشه و سفال تا قرار دادن در طرحها و نقوش روی جواهرات و قطعات دکوراتیو، کریستالها به عنوان المانهای زیباییبخش و جذاب در هنرهای دستی به کار میروند.
درمان و تراپی طبیعی:
کریستالها در روشهای درمانی و تراپی طبیعی مانند کریستالهیلینگ و ریکی به کار میروند. هر کریستال به طور خاص خواص و انرژیهای منحصر به فردی دارد که میتواند در تعادل و تقویت انرژی بدن و ذهن کمک کند.
الکترونیک و فناوری:
برخی از کریستالها مانند کوارتز در صنعت الکترونیک و فناوری استفاده میشوند. به عنوان مثال، کریستالهای کوارتز در ساعتها، ساعتهای دیجیتال، کامپیوترها و دستگاههای ارتباطی برای تولید فرکانسهای دقیق استفاده میشوند.
سنگهای شفاف:
برخی از کریستالها به عنوان سنگهای شفاف در صنایعی مانند ساخت لنزهای دوربین، تلسکوپ و اپتیک استفاده میشوند.
ساخت شیشه:
برخی از کریستالها مانند سیلیکات سدیم و سیلیکات کلسیم در صنعت شیشهسازی استفاده میشوند. این کریستالها به عنوان مواد اصلی در تولید شیشههای مختلف از جمله شیشههای نوشیدنی، شیشههای ویندو، ظروف شیشهای و بطریها استفاده میشوند.
صنعت نورپردازی:
کریستالها به عنوان المانهای مهم در صنعت نورپردازی و روشنایی مورد استفاده قرار میگیرند. از کریستالهای LED در صفحه نمایشهای ال سی دی تا کریستالهای ساخته شده از کریستالهای برلیوم و منگنز در لامپهای فلزی و رشتهای، کریستالها به عنوان منبع نور و المانهای زیباییبخش استفاده میشوند.
صنایع نانوالکترونیک:
در صنایع پیشرفته مانند نانوالکترونیک، کریستالها به دلیل ویژگیهای مکانیکی، الکتریکی و نوری خاص خود مورد استفاده قرار میگیرند. این کریستالها میتوانند در ساخت نانوساختارها، ترانزیستورهای نانو، حسگرهای نانو و دستگاههای کوانتومی مورد استفاده قرار بگیرند.
صنایع شیمیایی:
در صنایع شیمیایی و فراوری مواد، کریستالها به عنوان کاتالیزورها و کانیها استفاده میشوند. به عنوان مثال، کریستالهای آلومینا در فرآیندهای صنعتی مانند تولید آلومینیوم، رنگهای معدنی و مواد شیمیایی از کاربرد گستردهای برخوردارند.
این تنها برخی از کاربردهای کریستالها هستند و در واقعیت تنوع وسیعتری دارند. همچنین، با تحقیق بیشتر و استفاده از نوآوریها، ممکن است کاربردهای جدیدتری برای کریستالها کشف شود.

میتوانید درباره فرآیند سنتز کریستالها بیشتر توضیح دهید؟
بله، البته! فرآیند سنتز کریستالها به تولید مصنوعی کریستالها از طریق روشهای شیمیایی یا فیزیکی اشاره دارد. در این فرآیند، شرایط محیطی مانند دما، فشار و ماده اولیههای مورد استفاده برای ساخت کریستال تنظیم میشوند تا شرایط مناسب برای رشد و تشکیل کریستال فراهم شود. در زیر به برخی از روشهای سنتز کریستالها اشاره میکنم:
روش رشد از محلول (Solution Growth Method):
این روش شامل حل کردن مواد اولیه در یک محلول و سپس رشد کریستال از این محلول است. در این روش، یک محلول اشباع شده از ترکیبات شیمیایی مورد نظر تهیه میشود. سپس، با کنترل دما و سایر شرایط فرآیند، کریستال به آرامی درون محلول رشد میکند. این روش معمولاً برای ساختن کریستالهای معدنی و سیلیکاتها استفاده میشود.
روش رشد عملگری (Vapor Growth Method):
در این روش، کریستال از فاز بخار تشکیل میشود. مواد اولیه در دمای بالا تبخیر میشوند و بخار تشکیل شده بر روی یک سطح سردتر یا تشکیل دهنده ماده بندی میشود. در اثر تماس با سطح سردتر، بخار یا گازها روی سطح تشکیل دهنده ماده چگال میشوند و به صورت کریستال رشد میکنند. روش رشد عملگری شامل روشهایی مانند رشد به روش تقطیر (CVD) و رشد به روش تبخیر محلی (PVT) است.
روش رسوبگذاری (Deposition Methods):
در این روش، کریستال روی یک سطح یا زیرلایه تشکیل میشود. این روش شامل روشهایی مانند رسوب بخار شیمیایی (CVD) و رسوب فیزیکی بخار (PVD) است. در روش CVD، ترکیبات شیمیایی گازی به عنوان پیشساز به یک راکتور وارد میشوند و در اثر واکنشهای شیمیایی، کریستال روی سطح تشکیل میشود. در روش PVD، جرم کریستال از یک منبع بخار ساخته شده توسط یک انرژی بالا مانند پرتوهای لیزر بر روی سطح تشکیل دهنده مادامه میدهد:
روش رشد الکتروشیمیایی (Electrochemical Growth Method):
در این روش، کریستال با استفاده از انتقال الکترونها و جریان الکتریکی رشد میکند. یک الکترود مثبت (آند) و یک الکترود منفی (کاتد) در یک محلول الکترولیتی قرار داده میشوند و با اعمال ولتاژ بر روی آند و کاتد، یونهای موجود در محلول به سمت کاتد جابجا میشوند و کریستال روی سطح کاتد رشد میکند.
روش رشد اپیتاکسی (Epitaxial Growth Method):
در این روش، کریستال روی یک سطح کریستالی موجود (سابسترا) رشد میکند. سطح سابسترا باید تطابق کاملی با ساختار کریستالی که روی آن رشد میکند، داشته باشد. این تطابق ساختاری به عنوان اپیتاکسی شناخته میشود و باعث میشود که کریستال جدید رشد کند و ساختار مشابهی با سابسترا داشته باشد.
این فقط چند روش از روشهای سنتز کریستالها هستند و هر روش بسته به نوع کریستال مورد نظر و خواص فیزیکی و شیمیایی آن، مناسبی خواهد بود. علاوه بر این، روشهای پیشرفتهتری نیز در حال توسعه هستند تا بتوان به صورت دقیق و کنترل شدهتر کریستالها را سنتز کرد.
نحوه تشکیل شدن ظروف کریستال
ظروف کریستالی توسط فرآیندی به نام “نفوذ سازی” (Glass Blowing) ساخته میشوند. این فرآیند شامل استفاده از حرارت برای نرم شدن شیشه و شکل دادن آن به وسیلهٔ هنرمندان و صنعتگران ماهر است. در زیر تشریحی از فرآیند تشکیل ظروف کریستالی آمده است:

آمادهسازی شیشه: در ابتدا، شیشه کریستالی در قالب مواد شیشهای مناسب تهیه میشود. این شیشه معمولاً شامل سیلیکا، سدیمکلسیم، اکسید بور، اکسید سریم و دیگر مواد معدنی است که خواص کریستالی را به آن میبخشند.
نرم شدن شیشه: شیشه کریستالی با استفاده از حرارت به دمایی بالا گرم میشود تا نرم شود و قابل شکلدهی باشد. این مرحله به عنوان “نرم کردن” شناخته میشود.
فرم دادن: در حین نرم شدن شیشه، هنرمند یا صنعتگر با استفاده از ابزارهای خاصی مانند لولهها، ورقهها و مولتنها، شکل دلخواه را به شیشه میدهد. این مرحله میتواند شامل روشهای مختلفی مانند نفوذ سازی پنجهای، نفوذ سازی دستی و استفاده از قالبهای چند قسمتی باشد.
خنک کردن کنترل شده: پس از شکل دادن به شیشه، آن را به آرامی خنک میکنند. این مرحله معمولاً با استفاده از فرایندهای کنترل شده خنک کردن، مانند قرار دادن شیشه در یک کوره با دمای کمتر، انجام میشود. این کار به منظور جلوگیری از تنشها و شکستن ناخواسته شیشه است.
پرداخت: پس از خنک شدن کامل، ظروف کریستالی قابل استفاده میشوند. آنها ممکن است نیاز به پرداخت اضافی داشته باشند تا سطح آنها صاف و براق شود.
از آنجا که تشکیل ظروف کریستالی به دستان صنعتگران و هنرمندان ماهر بستگی دارد، هر قطعه از ظروف کریستالی ممکن است دارای طرح و شکلی خاص باشد. همچنین، فرایند تولید ظروف کریستالی در کارگاهها و کارخانهمتأسفانه، توضیحات کامل در مورد تشکیل شیشه کریستال در دسترس من نیست، زیرا ظروف کریستالی به طور عمومی توسط شرکتها و برندهای مختلف با روشها و فرآیندهای متفاوت تولید میشوند. برای اطلاعات دقیق تر در مورد روش تشکیل شیشه کریستال در برندهای خاص، بهتر است به منابع مربوطه یا وبسایت رسمی آن برند مراجعه کنید.
دمای ذوب کریستال
دمای ذوب کریستال به وابستگی از نوع و ترکیب شیمیایی کریستال مورد نظر متفاوت است. هر ماده کریستالی دارای دمای ذوب خاص خود است که در آن دما، جامد به حالت مایع تبدیل میشود.
به عنوان مثال، دمای ذوب برخی از کریستالها به شرح زیر است:
کریستال آب: دمای ذوب آب در فشار جو آزاد ۰ درجه سانتیگراد است.
کریستال طلا: دمای ذوب طلا حدود ۱۰۶۴ درجه سانتیگراد است.
کریستال سدیم کلرید: دمای ذوب این کریستال حدود ۸۰۰ درجه سانتیگراد است.
به طور کلی، دمای ذوب کریستالها متناوب است و میتواند در محدودههای مختلفی قرار بگیرد. برای هر ماده خاص، میتوانید اطلاعات دقیقتری را در منابع مرجع مربوطه یافت کنید.
ساختار شیمیایی بلور و کریستال
ساختار شیمیایی بلور و کریستال مرتبط با ترتیب ذرات در آنها است. بلورها و کریستالها از ذرات مشابه یا مشابه به هم مرتبط تشکیل شدهاند و دارای ساختاری تکراری هستند که به آنها خواص خاصی میدهد.
در ساختار بلور و کریستال، ذرات ممکن است اتمها، یونها یا مولکولها باشند. ساختار شیمیایی بلور و کریستال به صورت سهبعدی است و تکراری در سه جهت فضایی است. ساختار شبکه بلور و کریستال معمولاً با استفاده از واحدهای مکرره یا سلول واحد توصیف میشود.
در ساختار بلور و کریستال، واحد مکرر یا سلول واحد تشکیل دهندهٔ ساختار را تعیین میکند. واحد مکرر ممکن است به صورت مکعبی، مکعبی تنها در یک جهت، برگشتپذیر، ساده یا پیچیده وجود داشته باشد. ارتباط بین واحدهای مکرر در بلور و کریستال به صورت ترتیبی و منظم است.
نمونههایی از ساختارهای بلور و کریستال عبارتند از:
ساختار بلور کوبیک (Cubic Crystal Structure):
در ساختار بلور کوبیک، اتمها یا یونها به صورت یک تکرار مکعبی در سه بعد ترتیب میشوند. این ساختار دارای سه عمده نوع است که عبارتند از:
- ساختار بلور ساده (Simple Cubic Structure): در این ساختار، هر اتم یا یون هشت همسایه مستقیم دارد. مثالهایی از مواد با ساختار بلور ساده شامل فلزات قلع (Sn) و کلسیم (Ca) میباشند.
- ساختار بلور مرکز تتراگونال (Body-Centered Cubic Structure): در این ساختار، هر اتم یا یون هشت همسایه مستقیم دارد و به علاوه یک اتم یا یون در مرکز سلول بلوری قرار دارد. مثالهایی از مواد با ساختار بلور مرکز تتراگونال شامل فلز آهن (Fe) و نترید تیتانیوم (TiN) میباشند.
- ساختار بلور مرکز تتراگونال تغییر یافته (Face-Centered Cubic Structure): در این ساختار، هر اتم یا یون شش همسایه مستقیم دارد و به علاوه هر یک از سطوح بلوری یک اتم یا یون در مرکز آن قرار دارد. مثالهایی از مواد با ساختار بلور مرکز تتراگونال تغییر یافته شامل آلومینیوم (Al) و نقره (Ag) میباشند.
ساختار بلور هگزاگونال (Hexagonal Crystal Structure):
در ساختار بلور هگزاگونال، اتمها یا یونها به صورت تکراری در سه بعد ترتیب میشوند. در این ساختار، هر اتم یا یون شش همسایه مستقیم دارد و به علاوه یک اتم یا یون در مرکز سلول بلوری قرار میگیرد. نمونههایی از مواد با ساختار بلور هگزاگونال شامل گرافیت و بورنیت (BN) میباشند.
ساختار بلور تتراگونال (Tetragonal Crystal Structure):
در ساختار بلور تتراگونال، اتمها یا یونها به صورت تکراری در سه بعد ترتیب میشوند. در این ساختار، هر اتم یا یون هشت همسایه مستقیم دارد و به علاوه دو اتم یا یون در مرکز سلول بلوری قرار میگیرند. نمونههایی از مواد با ساختار بلور تتراگونال شامل روی (Zn) و زیرکونیم (Zr) میباشند.
ساختار بلور ساده (Simple Crystal Structure):
در ساختار بلور ساده، هر سلول بلوری شامل یک اتم یا یون است. این ساختار در برخی از مواد فلزی مانند سدیم (Na) و پتاسیم (K) مشاهده میشود.
ساختار بلور مرکز تنه (Body-Centered Crystal Structure):
در ساختار بلور مرکز تنه، یک اتم یا یون در مرکز سلول بلوری قرار دارد و هر یک از هشت نقطه اطراف آن اتم، یک اتم یا یون دیگر وجود دارد. مثالهایی از مواد با ساختار بلور مرکز تنه شامل فلز آهن (Fe) و نترید تیتانیوم (TiN) میباشند.
ساختار بلور مرکز وجود دارای مرکز دوگانه (Face-Centered Crystal Structure):
در ساختار بلور مرکز وجود دارای مرکز دوگانه، اتمها یا یونها در هر یک از سطوح بلوری و همچنین در مرکز سلول بلوری ترتیب میشوند. مثالهایی از مواد با ساختار بلور مرکز وجود دارای مرکز دوگانه شامل آلومینیوم (Al) و نقره (Ag) میباشند.
این تنها برخی از ساختارهای شیمیایی کریستال هستند و در واقع هنوز تعداد زیادی ساختار دیگر وجود دارد. هر ساختار بر اساس ترتیب اتمی و نوع ارتباطات بین اتمها یا یونها، خواص و رفتار مختلفی را در مواد کریستالی ایجاد میکند. ساختار شیمیایی کریستال میتواند تأثیر بزرگی بر خصوصیات فیزیکی، الکتریکی، مغناطیسی و نوری ماده داشته باشد.

خواص فیزیکی کریستال و بلور
خواص فیزیکی کریستال و بلور به شکل چشمگیری تأثیرگذارند و میتوانند به عناصری مانند سختی، شفافیت، انبساط حرارتی، هدایت حرارتی و الکتریکی، مغناطیسی بودن و قابلیت پیزوالکتریکی، پیزومغناطیسی و بسیاری از خواص دیگر اشاره کنند. در زیر به برخی از این خواص پرداخته میشود:
سختی (Hardness):
سختی به مقاومت ماده در برابر خراشیدگی و نفوذ پذیری آن اشاره دارد. ساختار بلور و ارتباطات بین اتمها یا یونها میتوانند به سختی مواد کریستالی کمک کنند. برای مثال، موادی مانند الماس دارای ساختار بلوری خاصی هستند که باعث میشود سختترین ماده شناخته شده باشند.
شفافیت (Transparency):
بعضی از مواد کریستالی قادر به انتقال نور هستند و به عنوان شفاف یا نیمه شفاف شناخته میشوند. شفافیت مواد کریستالی به ساختار داخلی و ترتیب اتمها یا یونها در آنها بستگی دارد. مثلاً کریستالهای مانند الماس، شیشه و کریستال سنگ، به دلیل ساختار بلوریشان، قادر به انتقال نور هستند.
انبساط حرارتی (Thermal Expansion):
انبساط حرارتی به تغییر حجم ماده با تغییر دما اشاره دارد. ساختار بلور و ارتباطات بین اتمها یا یونها در کریستال، باعث تغییر در رفتار انبساط حرارتی میشود. برخی از مواد کریستالی انبساط حرارتی خطی دارند، در حالی که برخی دیگر انبساط حرارتی غیرخطی دارند.
هدایت حرارتی و الکتریکی (Thermal and Electrical Conductivity):
هدایت حرارتی و الکتریکی به توانایی ماده برای انتقال حرارت و جریان الکتریکی اشاره دارد. ساختار بلور و ترتیب اتمها یا یونها در کریستال میتواند بر هدایت حرارتی و الکتریکی تأثیرگذار باشد. به عنوان مثال، فلزات مانند مس و آلومینیوم به دلیل ساختار بلوری خاص، هدایت حرارتی و الکتریکی بالایی دارند.
مغناطیسی بودن (Magnetic Properties):
بعضی از مواد کریستالی دارای خواص مغناطیسی هستند و توانایی جذب و تولید میدانهای مغناطیسی را دارند. این خواص مغناطیسی به ترتیب از نوع ساختار بلور و موقعیت اتمها یا یونها در کریستال تبعیت میکنند. به عنوان مثال، فریتها و فلزات مانند آهن و نیکل میتوانند خواص مغناطیسی داشته باشند.
قابلیت پیزوالکتریکی و پیزومغناطیسی (Piezoelectric and Piezomagnetic Properties):
بعضی از مواد کریستالی تحت تنش مکانیکی یا میدان مغناطیسی تغییر شکل میدهند و در پاسخ به این تغییرات شاره الکتریکی تولید میکنند. این خواص به عنوان پیزوالکتریسیته و پیزومغناطیسیته شناخته میشوند و در برخی از کاربردهای فنی مانند سنسورهای فشار و تبدیل کنندههای الکتریکی-مکانیکی استفاده میشوند.
این فقط برخی از خواص فیزیکی کریستال و بلور هستند و هر کریستال ممکن است دارای خواص دیگری نیز باشد، که به ساختار و خصوصیات آن مرتبط است.

سرویس پذیرایی 45 پارچه رومنس
جاکاردی جی سی سی مدل دراماتیک
پیاله جی سی سی مدل رومنس
قندان جی سی سی مدل ویستلر
آجیل خوری جی سی سی مدل رومنس

قوانین ارسال دیدگاه در سایت